Bezumowne korzystanie

1. Ogólne zasady ustalenia wynagrodzenia za bezumowne korzystanie. Właścicielowi nieruchomości przysługuje wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości od dnia jej zakupu z zastrzeżeniem art. 118 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny. Z kodeksu cywilnego wynika, że termin przedawnienia wynosi 10 lat, a dla roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej 3 lata.
Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości (art. 224 § 2, art. 225 kc) określane jest jednorazowo za cały miniony okres korzystania z nieruchomości przez posiadacza bez tytułu prawnego. Nie może być dochodzone na przyszłość. O wysokości należnego wynagrodzenia decydują stawki rynkowe za korzystanie z danego rodzaju rzeczy, w określonych warunkach i czas posiadania rzeczy przez adresata roszczenia (wyrok SN z dn. 7 kwietnia 2000 r., sygn. akt IV CKN 5/2000, wyrok SN z dn. 15.09.2005 r., sygn. akt II CK 61/2005). Stosownie do uchwały SN z 17 czerwca 2005 r., sygn. III CZP 29/05: właścicielowi nieruchomości przysługuje roszczenie o odpowiednie wynagrodzenie za korzystanie z niej, przeciwko posiadaczowi służebności w złej wierze, niezależnie od zgłoszenia roszczenia określonego w art. 222 § 2 kc.
Mając na uwadze, iż na potrzeby ustalenia wynagrodzenia za bezumowne korzystanie (Wbk) należy określić zwaloryzowaną wartość czynszu dzierżawnego w poszczególnych latach korzystania z gruntu zgodnie z ograniczeniami wynikającymi z art. 118 kc, wzór na wynagrodzenie przyjmie postać:

gdzie: Di – jednostkowy czynsz z dzierżawy (dochód z czynszu) w kolejnym roku, I – współczynnik waloryzacyjny poszczególnych strumieni dochodu na datę ustalenia wynagrodzenia, P1 – powierzchnia gruntu wyłączona z użytkowania pod naziemnymi elementami infrastruktury, P2 – powierzchnia gruntu w pasie eksploatacyjnym pomniejszona o powierzchnię wyłączoną z użytkowania P1, k – współczynnik uwzględniający udział właściciela sieci we współkorzystaniu z pasa nieruchomości obciążonej infrastrukturą (ustalamy jak dla służebności przesyłu), Wi – jednostkowa wartość rynkowa nieruchomości w kolejnym roku, u – współczynnik relacji rocznej stawki czynszu dzierżawy do wartości rynkowej gruntu.

2. Ustalenie powierzchni pasa służebności przesyłu. Szerokość pasa, z którego korzysta właściciel sieci jest jednakowa jak pasa służebności przesyłu. Nie wolno przyjmować, że szerokość pasa jest równa szerokości pasa ochrony funkcyjnej (pas określony w opracowaniach planistycznych lub wynikający z przepisów szczegółowych) bo wówczas mieszamy wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z odszkodowaniem jakie przysługuje właścicielowi za zmniejszenie wartości nieruchomości powstałe na skutek ograniczeń w dysponowaniu nieruchomością.
Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości (brak stosownej umowy w tym zakresie) jest formą zadośćuczynienia dla właściciela nieruchomości za brak swobodnego dysponowania nieruchomością, a więc utożsamiane jest z odszkodowaniem za możliwą utratę dochodu. W takich przypadkach właściciel nieruchomości nie powinien być opodatkowany podatkiem dochodowym od osób fizycznych lub prawnych. W przeciwnym wypadku, tzn. gdy np. właściciel sieci wywiązywał się z obowiązku opłat, a teraz przestał płacić za korzystanie z nieruchomości wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości należne właścicielowi gruntów zostanie opodatkowane przez właściwy Urząd Skarbowy (interpretacja prawa podatkowego przez Izbę Skarbową w Poznaniu Ośrodek Zamiejscowy w Pile, Sygnatura: P1-P-443/0009/08 z dnia 2008.05.09).

wróć do informacji praktycznych