Przysługujące roszczenia z tytułu służebności przesyłu

Punktem wyjścia w do ustalenia roszczeń z tytułu służebności przesyłu wynikających z usadowionych urządzeń służących do przesyłu na cudzym gruncie jest stan prawny tych urządzeń. Gdy stan prawny nie jest uregulowany w kwestii usadowienia oraz korzystania z urządzeń przesyłowych (np. słupy energetyczne, rurociągi, przyłącza itp.) na cudzym gruncie, występują dwie możliwości. 

  • przedsiębiorca może żądać za odpowiednim wynagrodzeniem ustanowienia służebności przesyłu lub
  • właściciel może żądać także za odpowiednim wynagrodzeniem ustanowienia służebności przesyłu.

W wymienionych przypadkach, przesłanką do ustanowienia służebności przesyłu jest konieczność uregulowania korzystania z usadowionych urządzeń przesyłowych (np. eksploatacji, utrzymania, konserwacji, remontów itp.). Bez uregulowania tej kwestii właściciel nieruchomości może utrudniać lub nawet zablokować dostęp do nieruchomości.

Słup energetyczny wysokiego napięcia.

W przypadku przedsiębiorcy jego roszczenie powstaje dopiero wówczas, gdy na przeszkodzie ustanowieniu służebności przesyłu nie stoją szczególne przepisy ustawowe (np. ze względu na przeznaczenie wskazane w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego), a także granice prawa własności.

Wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu nie jest elementem obowiązkowym, co oznacza, że można ustanowić służebność przesyłu bez wynagrodzenia. Dodatkowo obie strony (przedsiębiorca oraz właściciel nieruchomości) mogą uregulować szczególne stosunki prawne na podstawie odrębnych umów.

W przypadku braku porozumienia w kwestii ustanowienia służebności przesyłu ze strony właściciela nieruchomości, jak i przedsiębiorcy, mogą oni dochodzić swego roszczenia na drodze sądowej w trybie postępowania nieprocesowego. Sąd w wydanym orzeczeniu określi treść ustanawianej służebności i wysokość wynagrodzenia z tytułu służebności przesyłu należnego właścicielowi nieruchomości. W tym celu Sąd powołuje biegłych, którzy dokonują wyceny wynagrodzenia. 

W związku z powyższym, aby dochodzić swoich roszczeń na drodze sądowej, uprzednio należy wystąpić z ofertą zawarcia umowy służebności przesyłu. 

Drugim typem roszczenia przysługującym właścicielowi nieruchomości jest wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości. Okres za jaki można domagać się wynagrodzenia mierzone jest do czasu ustanowienia służebności lub innego uregulowania kwestii korzystania z nieruchomości, a zatem do czasu ustania stanu bezumownego korzystania, za okres ostatnich 10 lat liczonych od dnia wystąpienia z roszczeniem przed sądem.

Ostatnim roszczeniem, które przysługuje właścicielowi nieruchomości jest odszkodowanie za utratę wartości nieruchomości. W praktyce jest to roszczenie najtrudniejsze do udowodnienia oraz oszacowania wartości odszkodowania. Po stronie właściciela nieruchomości leży kwestia udowodnienia utraty wartości nieruchomości związanej z urządzeniami przesyłowymi. W tym przypadku warto współpracować z rzeczoznawcą majątkowym.

Najważniejsze regulacje prawne dotyczące służebności przesyłu

Regulacje prawne dotyczące służebności przesyłu. Prawo w Polsce.
  1. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.(Dz. U. 1997 nr 78 poz. 483, ze zm.),
  2. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93, ze zm.),
  3. Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. 1997 nr 115 poz. 741, ze zm.),
  4. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U. 2004 nr 207 poz. 2109, ze zm.),