Książka Bezumowne korzystanie z nieruchomości zajętych pod infrastrukturę przesyłową

Przekazujemy do Państwa dyspozycji pozycję książkową dotyczącą prawnych i praktycznych zagadnień bezumownego korzystania z nieruchomości. w tym służebności przesyłu. Niniejsza publikacja powstała pod redakcją dr inż. Cezarego Kowalczyka przy współautorstwie osób w praktyce zajmującej się problemami prawnymi i ekonomicznymi związanymi z zajęciem nieruchomości pod infrastrukturę przesyłową:

  • dr Miroszław Gdesz
  • dr inż. Dariusz Konieczny

Mamy nadzieję, że bogate doświadczenie autorów opisane w książce pomoże Państwu zrozumieć zagadnienia bezumownego korzystania z nieruchomości zajętych pod infrastrukturę przesyłową (m.in. linie elektryczne, gazociągi, słupy na działce). W książce zawarto również przykłady praktyczne związane z szacowanie wysokości wynagrodzenia za służebność przesyłu.

Cena brutto z wysyłką: 70 zł

W załączeniu przedstawiamy wybrane strony książki.

Wybrane fragmenty książki

Strona tytułowaSpis treściWstęp

Bezumowne korzystanie z nieruchomości

zajętych pod infrastrukturę przesyłową

– aspekty ekonomiczne i prawne

Pod redakcją

Cezary Kowalczyk

Autorzy

Mirosław Gdesz

Dariusz Konieczny

Cezary Kowalczyk

Spis treści

  1. Wstęp.
  2. Aspekty prawne bezumownego korzystania przez operatorów przesyłowych.
    1. Rozliczenie za bezumowne korzystanie.
    2. Podatek dochodowy.
  3. Korzystanie z nieruchomości w przeszłości.
  4. Różnica między wynagrodzenie a odszkodowaniem.
    1. Definicje.
    2. Odszkodowanie.
    3. Wynagrodzenie.
  5. Bezumowne korzystania.
    1. Metodologia szacowania wartości prawa bezumownego korzystania (wartości rynkowa korzystania z rzeczy)
    2. Ustalenie powierzchni pasa bezumownego korzystania.
    3. Ustalanie udziału właściciela infrastruktury w korzystaniu z terenu w sposób bezumowny.
  6. Przykładowe wyliczenia.
  7. Wybór orzeczeń sądowych dotyczące bezumownego korzystania z nieruchomości.
  8. Podsumowanie.
  9. Dodatek – waloryzacja.
  10. Literatura
  11. Wybrane fragmenty przywoływanych przepisów (stan na 5 października 2013 r.).

Problem zdefiniowania relacji prawnych pomiędzy właścicielami nieruchomości zajętych pod  infrastrukturę   i operatorami  infrastruktury przesyłowej, jest ważnym zagadnieniem w dyskusji o zdefiniowaniu treści prawa własności w polskim systemie prawnym. Istnienie publicznej infrastruktury przesyłowej, która z uwagi na jej charakter, musi zajmować prywatne nieruchomości, wymaga uregulowania zasad korzystania z tych nieruchomości przez operatorów przesyłowych. Problem ten sprowadza się do zdefiniowania praw i obowiązków tak  operatorów jak i właścicieli.  W tym zakresie w większości systemów prawnych przyjmowane są  konstrukcje prawne, które można określić jako publicznoprawne służebności (serwituty).  Właściciel nieruchomości musiał znosić ciężary związane  z utrzymaniem urządzeń i obiektów niezbędnych dla funkcjonowania społeczeństwa (melioracje itp.), ale z tego tytułu ma prawo do otrzymania rekompensaty (odszkodowania).

Polskie doświadczenia ostatnich kilkudziesięciu lat, są na tym tle wyjątkowe. Historia polityczna ostatnich pięćdziesięciu lat wywarła bowiem olbrzymie piętno na kształtowanie się prawa własności i zasadę jego ochrony w polskim systemie prawnym.  Po 1945 r. stworzone w okresie międzywojennym ramy ochrony prawa własności przed ingerencją publiczną  i  zasady dopuszczalności ograniczenia prawa własności w celu realizacji infrastruktury przesyłowej zostały odrzucone. Polityka władz  związana z powszechną elektryfikacją prowadziła do masowych zajęć prywatnych nieruchomości w celu realizacji infrastruktury przesyłowej. Te doświadczenia  z okresu 1950 – 1989  oddziałują bardzo mocno na system ochrony właścicieli do dzisiejszego dnia.

Ukształtowana w tamtym  okresie rzeczywistość – bezumowne korzystanie z nieruchomości przez operatorów przesyłowych, zostało bowiem w latach dziewięćdziesiątych zderzona z koniecznością ochrony własności   wynikająca z ratyfikacji przez Polskę  Protokołu Nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonego w Paryżu dnia 20 marca 1952 r. (Dz. U. 1995 r. Nr 36 poz. 175 ze zm.)  oraz art. 64 ust. 2 w zw. z art. 21 ust. 2 Konstytucji.  To zderzenie powinno było w latach dziewięćdziesiątych ubiegłego stulecia spowodować stworzenie przez ustawodawcę mechanizmu transformacyjnego, podobnego do uregulowania stanu prawnego nieruchomości zajętych pod drogi publiczne na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz, 872 ze zm.). Mechanizm taki nie został jednak wprowadzony. Jedna z prób uregulowania zaszłości było wprowadzenie instytucji służebności przesyłu, co okazało się jednak niewystarczającym instrumentem.  Brak wspomnianej regulacji doprowadził do występowania  przez właścicieli z  cywilnoprawnymi roszczeniami z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości. Roszczenia te są jednak coraz częściej konfrontowane z wnioskami operatorów przesyłowych o zasiedzenie służebności gruntowych, co można  określić jako wprowadzane „tylnymi drzwiami” nieodpłatnego uwłaszczanie przedsiębiorstw przesyłowych. Nie jest to jednak właściwa droga,   ponieważ rządzi nią przypadkowość i   brak jednej przejrzystej reguły.

Przy tym problem bezumownego korzystania z nieruchomości przez operatorów przesyłowych ma nie tylko kontekst historyczny. W Polsce w ostatnim czasie realizowana jest duża liczba inwestycji infrastrukturalnych, takich jak: drogi, sieci przesyłowe (wodociągi, gazociągi, kanalizacja, linie elektryczne oraz telekomunikacyjne). Aktualnie proces inwestycyjny przebiega w sposób uwzględniający zapewnienie prawa do korzystania z części nieruchomości na podstawie umów służebności przesyłu lub zapisów spec ustaw. Jednak przed uchwaleniem przepisów wprowadzających do polskiego systemu prawnego służebność przesyłu tylko w nielicznych przypadkach wykorzystywano instytucję służebności gruntowej jako podstawę do umownego korzystania z części nieruchomości, gdzie jest zlokalizowana sieć przesyłowa. W pozostałych przypadkach w trakcie realizacji inwestycji prawo własności nieruchomości ulegało ograniczeniu bez stosownych umów, uprawniających do korzystania z rzeczy, co w efekcie doprowadziło do zgłaszania roszczeń o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości. Bezumowne korzystanie z nieruchomości zdefiniowane jest  w art. 224 § 2 k.c., z którego wynika, że ten, kto korzysta z rzeczy bez tytułu prawnego musi się liczyć z obowiązkiem zapłaty wynagrodzenia za korzystanie z niej.

Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie jest konsekwencją korzystania z rzeczy bez zgody właściciela i stanowi formę rekompensaty za współkorzystanie (współkorzystanie gdy do przestrzeni nieruchomości gdzie zlokalizowana jest infrastruktura ma dostęp właściciel nieruchomości i właściciel sieci) z przysługującego właścicielowi prawa własności. Stosując art. 224 k.c., w powiązaniu z art. 225 k.c. właściciel ma prawo żądać wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z rzeczy a podstawą ustalenia wysokości wynagrodzenia powinna być kwota, którą posiadacz musiałby zapłacić właścicielowi, gdyby jego posiadanie opierało się na prawie.

Przedstawiony w książce materiał obrazujący zagadnienie bezumownego korzystania został podzielony na aspekty prawny i ekonomiczny. Zagadnienia prawne koncentrują się na zapisach ustawowych i rozstrzygnięciach sądowych dotyczących warunków umożliwiających dochodzenie wynagrodzenia za bezumowne korzystanie jak również przybliżenia pojęcia samego wynagrodzenia jego zakresu przedmiotowego.

Natomiast aspekty ekonomiczne koncentrują się na analizie uwarunkowań prawnych i rynkowych umożliwiających oszacowanie wartości prawa bezumownego korzystania. W konsekwencji zaproponowano rynkową metodę szacowania wartości prawa możliwą do zastosowania w świetle obowiązujących przepisów i dostępności danych rynkowych.