Zasiedzenie służebności przesyłu

Dopuszczalne jest nabycie przez zasiedzenie służebności przesyłu w okresie, kiedy nie obowiązywały przepisy dotyczące służebności przesyłu – wyrok sądu najwyższego z 12 grudnia 2008r.

Wyrok z dnia 12 grudnia 2008 r. Sąd Najwyższy II CSK 389/08

  1. Istnieje dopuszczalność ustalenia faktu nabycia prawa przez zasiedzenie w innej sprawie niż w postępowaniu o zasiedzenie.
  2. Przed ustawowym uregulowaniem służebności przesyłu (art. 3051-3054 k.c.) dopuszczalne było nabycie w drodze zasiedzenia służebności odpowiadającej treści służebności przesyłu na rzecz przedsiębiorstwa.

Sentencja

Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Teresy N. i Jerzego F. przeciwko E. Spółce Akcyjnej o nakazanie i zapłatę, po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 12 grudnia 2008 r. skargi kasacyjnej powodów od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 27 grudnia 2007 r., oddala skargę kasacyjną i nie obciąża powodów kosztami postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie faktyczne

Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 25 września 2007 r. nakazał pozwanej Grupie Energetycznej E. Spółce Akcyjnej, aby usunęła do dnia 31 grudnia 2008 r. dwutorową napowietrzną linię energetyczną WN 110 KV z działki nr x położonej przy ulicy D., stanowiącej współwłasność powodów Teresy N. i Jerzego F., zasądził od pozwanej na rzecz powodów kwotę 50.000 zł z ustawowymi odsetkami od daty wyrokowania i orzekł o kosztach procesu, przyjmując za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia i wnioski:

Przedmiotowa linia energetyczna, przebiegająca przez działkę powodów na odcinku 27,70 m, została wybudowana w 1970 r. Pozwana, jak również jej poprzednicy prawni, nie uzyskali zgody powodów ani ich poprzedników prawnych na usytuowanie linii w granicach działki nr x. Prawo własności powodów naruszone zostało zatem bezprawnie i stan taki trwa do chwili obecnej. Podniesiony przez pozwaną zarzut zasiedzenia służebności gruntowej nie może być - w świetle art. 285 k.c. - uznany za skuteczny, gdyż nie wynika z niego, na rzecz jakiej nieruchomości miałoby nastąpić obciążenie nieruchomości powodów. Istnieje możliwość skablowania linii energetycznej znajdującej się na nieruchomości powodów, bądź też jej przesunięcia, co pozwani - uwzględniając rozmiar tego przedsięwzięcia i potrzebę zachowania wszelkich warunków formalnych - powinni uczynić do końca 2008 r.

Wskutek przeprowadzenia linii energetycznej przez działkę powodów nie mogli oni korzystać z jej części obejmującej obszar 526,30 m2. Gdyby wydzierżawili tę część nieruchomości na parking, mogliby uzyskać w okresie objętym żądaniem pozwu (od kwietnia 1998 r. do marca 2008 r.) wynagrodzenie w kwocie 64.710 zł, a uwzględniając powierzchnię ochrony funkcjonalnej (1.108 m2 ) - 136.232 zł. Zgłoszone przez powodów żądanie zasądzenia wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości w kwocie 50.000 zł jest zatem w pełni usprawiedliwione.

Sąd Apelacyjny, na skutek apelacji pozwanej, wyrokiem z dnia 27 grudnia 2007 r. zmienił wyrok Sądu Okręgowego w ten sposób, że zasądził od pozwanej na rzecz każdego z powodów kwoty po 7.194 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 25 września 2007 r., oddalił powództwo w pozostałej części i orzekł o kosztach procesu za obie instancje.

Sąd Apelacyjny, aprobując ustalenia faktyczne przyjęte za podstawę zaskarżonego wyroku, uznał, że podniesiony przez pozwaną zarzut zasiedzenia służebności, o treści odpowiadającej służebności gruntowej uregulowanej w art. 285 k.c., jest uzasadniony. Odwołał się przy tym do stanowiska judykatury dopuszczającego stosowanie przepisów o zasiedzeniu służebności gruntowej na rzecz przedsiębiorstwa przesyłowego w zakresie niezbędnym do prawidłowego korzystania z urządzeń przesyłowych. W konsekwencji przyjął, że pozwana z dniem 1 stycznia 2001 r. nabyła tę służebność przez zasiedzenie, wobec czego zgłoszone przez powodów roszczenie negatoryjne nie zasługuje na uwzględnienie.

Za usprawiedliwione natomiast Sąd Apelacyjny uznał zarzuty kwestionujące rozstrzygnięcie w przedmiocie żądania zasądzenia wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości. Skoro zarzut zasiedzenia okazał się skuteczny, to powodowie mogą domagać się tego wynagrodzenia jedynie za okres 33 miesięcy (od kwietnia 1998 r. do końca 2000 r.). Suma tego wynagrodzenia wynosi 14.388 zł. Każdemu z powodów przysługuje w tym zakresie - stosownie do art. 207 k.c. - samodzielne roszczenie w wysokości odpowiadającej posiadanym udziałom we współwłasności. Udziały te wynoszą po 1/2 części, stąd też wynagrodzenie należne każdemu z powodów stanowi kwota 7.194 zł.

W skardze kasacyjnej, opartej na obu podstawach określonych w art. 398 3 § 1 k.p.c., powodowie podnieśli zarzuty naruszenia art. 285 § k.c. przez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu dopuszczalności skutecznego podniesienia zarzutu zasiedzenia służebności gruntowej bez wskazania nieruchomości władnącej oraz art. 609 i 610 k.p.c. przez ich niezastosowanie. Powołując się na te podstawy, wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenia tego orzeczenia i oddalenie apelacji pozwanej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pozwana wniosła o jej oddalenie i zasądzenie na jej rzecz od powodów kosztów postępowania kasacyjnego.